OLEJEK EUKALIPTUSOWY

Nazwa botaniczna: Eucalyptus globulus, Eucalyptus radiata.

Metoda destylacji: destylacja z parą wodną liści i małych gałązek (surowiec poddaje się suszeniu przed destylacją)

Chemotyp: Do rodzaju Eukaliptus należy około 600 gatunków i tylko kilka jest wykorzystywanych do pozyskiwania olejku eukaliptusowego. Są to Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy) i Eucalyptus radiata. Dostępne są też olejki Eucalyptus smithii, Eucalyptus polybractea, Eucalyptus camaldulensis. Cechą wspólną jest wysoki poziom 1-8 cyneolu, zwanego również eukaliptolem. Zawartość ta waha się od 46,9 do 95% . Eukaliptus cytrynowy, stosowany często w repelentach, nie należy do eukaliptusów,  łac. nazwa tej rośliny Corymbia citridora (ma całkiem inny zapach i skład biochemiczny).

Charakterystyka olejku:  bezbarwna czasem słomkowa ciecz o silnym, czystym,  ostrym zapachu, przypominającym kamforę.

W perfumach nuta: głowy, wykorzystywany rzadko, pachnie „medycznie”

Temperatura zapłonu:  44 °C

Główne składniki: Eucalyptus globulus 1,8-cyneol do 65-84%; α- pinen do 3,7-14,7%; d-limonen do 1,8-9%; globulol do 5,3%

Eucalyptus radiata 1,8-cyneol 60,4-64,5%; α-terpineol 0-12,2%; z-piperitol 0,9-149%; d-limonen 5,4-6,3%; piperiton 0,4-0,7%; geraniol 0,2-2,8%

Bezpieczeństwo użytkowania: Olejek eteryczny bogaty w 1,8-cyneol (inna nazwa eukaliptol) może powodować paraliż ośrodkowego układu nerwowego oraz problemy z oddychaniem szczególnie u małych dzieci, dlatego też nie zaleca się stosowania go poniżej 10 roku życia. Maksymalna dawka aplikowania na skórę to 20%. Olejek eukaliptusowy stosowany jest w przemyśle spożywczym. Istnieje długa tradycja stosowania olejku wewnętrznie, Komisja Europejska ustaliła dobową dawkę na 0,3-0,6 g. Olejku nie należy stosować w czasie ciąży.

  • Olejek eteryczny eukaliptusowy oczyszcza drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny podczas zapalenia oskrzeli, zatok, nieżytu czy bólu gardła i ułatwia jej wykrztuszanie. Pobudza wentylację płuc
  • Działa przeciwzapalnie na skórę, układ oddechowy, pokarmowy i moczowy
  • Obniża gorączkę
  • Przyspiesza gojenie się wrzodów, ran, oparzeń, przy  infekcjach skóry
  • Użyty na skórę działa antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo oraz znieczulająco
  • Łagodzi swędzenie po ukąszeniach owadów, często wykorzystywany jako repelent, również przeciw pasożytom (pchły, roztocza, wszy)
  • Stosowany w maściach przeciwreumatycznych oraz  przeciwbólowych: działa rozgrzewająco na skórę, zmniejsza odczucie bólu
  • Rozpylany w pomieszczeniach służy do dezynfekcji powietrza, hamując namnażanie się wirusów i grzybów
  • Ma właściwości dezodorujące
  • Wzmaga wydzielanie moczu i  żółci, działa rozkurczającą na mięśnie gładkie
  • Przyspiesza rozpad i wydalanie z organizmu substancji toksycznych

Receptury:

  1. olejek do nacierania stóp: 3 krople olejku eukaliptusowego zmieszaj z łyżeczką oleju migdałowego i nacieraj zimne stopy – dla szybkiego rozgrzania i profilaktyce grzybic
  2. do 100 g  mydła potasowego w paście dodaj 5 g olejku eukaliptusowego, wymieszaj, stosuj do mycia ciała, idealne po korzystaniu z publicznej pływalni
  3. użyj w czasie prania w pralce: 2 kropelki olejku na 50 ml octu, wlej do pojemnika na płyn do płukania tkanin
  4. wlej 3 krople do kubka z gorącą wodą i wdychaj opary z odległości około 50cm
  5. w niewielkim słoiczku umieść płatki kosmetyczne, ligninę lub watę i wlej 20 kropli olejku eukaliptusowego, zakręć wieczko. Przy oznakach kataru wdychaj olejek prosto ze słoiczka (wygodne w podróży)

Etnobotanicznie: Eukaliptus to zimozielone drzewo, pochodzące z Australii oraz Tasmanii. Niektóre gatunki osiągają ponad 100 m wysokości i zalicza się je do najwyższych drzew świata. Spotkać też można niskie, krzewiaste eukaliptusy, tworzące zarośla  tzw. skrubu.

Liście eukaliptusa są tak zasobne w olejek eteryczny, że w ciepłe dni nad lasami eukaliptusowymi unosi się błękitna, aromatyczna mgła, od której pochodzi nazwa Gór Błękitnych w Australii. W zależności od wieku drzewa, liście mają różny kształt (te owalne, naprzeciwległe, dostępne w kwiaciarniach, pochodzą z młodych drzewek).

Liście eukaliptusa stanowią główne źródło pożywienia koali australijskich.

W tradycji Aborygenów z liści eukaliptusa przyrządzało się wywar do leczenia przeziębień i gorączki u dorosłych  a także dzieci. Liście przykładano również do ran, by zapobiegać zakażeniom.

Pod koniec XVIII wieku eukaliptus został sprowadzony z Australii do Europy. Początkowo stosowany w celach ozdobnych i leczniczych, następnie dla zalesienia, osuszenia terenów bagiennych w basenie Morza Śródziemnego – profilaktyka malarii. W 1866 roku w Portugalii zasadzono 35 tysięcy eukaliptusów.

Przed wynalezieniem antybiotyków i sulfonamidów, eukaliptus był bardzo ważnym środkiem antybakteryjnym, stosowanym do leczenia infekcji skóry.

Eukaliptus ma także duże znaczenie przemysłowe, twarde i odporne na próchnicę drewno  znalazło zastosowanie w przemyśle papierniczym i budowlanym. W ciepłych rejonach Afryki, Ameryki, Azji i Europy  powstały liczne plantacje, przynoszące plon w cyklach dwunastoletnich – przyrosty roczne osiągają 4-6 metrów wysokości.  Plantacje eukaliptusa wyparły rodzime gatunki i mają wielki wpływ na poziom wód gruntowych – to poważny problem w Portugalii, gdzie lasy eukaliptusowe pokrywają aktualnie aż 7% powierzchni kraju.

Olejek eukaliptusowy produkowany jest głównie w Chinach (prowincja Yunan), na mniejszą skalę w Europie (z plantacji oraz pozyskiwany ze stanu naturalnego), w Australii (5-10% światowej produkcji) czy w Afryce.

Film: zbiory i produkcja olejku Chiny, prowincja Yunan

Bibliografia:

dr. Henryk Różański „Liść i olejek eukaliptusa”

Robert Tisserand „The Art of Aromatherapy”

G. Madaus „Lehrbuch der Biologischen Helmittel”

Robert Tisserand, Rodney Young „Essential Oil Safety (second edition)”

Nerys Pulchon and Lora Cantele The complete aromatherapy & essential oils handbook for everyday wellness,

Efficacy of cineole in patients suffering from acute bronchitis: a placebo-controlled double-blind trial Efficacy of cineole in patients suffering from acute bronchitis: a placebo-controlled double-blind trial

Published by admin

Powyższe opracowanie ma charakter edukacyjny. Nie traktuj go jako zalecenia medycznego i zachowaj rozsądek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *