OLEJEK EUKALIPTUSOWY

Nazwa botaniczna: Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy) lub Eucalyptus radiata (eukaliptus promienisty)

Metoda destylacji: destylacja z parą wodną liści i małych gałązek, przy czym surowiec poddaje się najpierw suszeniu .

Chemotyp: do rodzaju Eukaliptus należy ok. 600 gatunków, ale tylko kilka jest wykorzystywanych do pozyskiwania olejku eukaliptusowego. Są to Eucalyptus globulus (eukaliptus gałkowy) i Eucalyptus radiata. Dostępne są też olejki Eucalyptus smithii, Eucalyptus polybractea oraz Eucalyptus camaldulensis. Cechą wspólną jest wysoki poziom 1-8 cyneolu, zwanego również eukaliptolem. Zawartość ta waha się od 46,9 do 95% . Poza tym mamy jeszcze eukaliptus cytrynowy, który stosowany jest często w repelentach, nie należy do eukaliptusów. Łacińska nazwa tej rośliny to Corymbia citridora. Warto wiedzieć, że ma ona całkiem inny zapach i skład biochemiczny.

Charakterystyka olejku:  bezbarwna, czasem słomkowa ciecz o silnym, czystym, ostrym zapachu, przypominającym kamforę.

Nuta: głowy, wykorzystywany w perfumerii rzadko, bo pachnie „medycznie”

Temperatura zapłonu:  44 °C

Główne składniki: Eucalyptus globulus 1,8-cyneol do 65-84%; α- pinen do 3,7-14,7%; d-limonen do 1,8-9%; globulol do 5,3%

Eucalyptus radiata 1,8-cyneol 60,4-64,5%; α-terpineol 0-12,2%; z-piperitol 0,9-149%; d-limonen 5,4-6,3%; piperiton 0,4-0,7%; geraniol 0,2-2,8%

Olejek eukaliptusowy – bezpieczeństwo i sposoby użytkowania

Olejek eteryczny bogaty w 1,8-cyneol (inna nazwa eukaliptol) może powodować paraliż ośrodkowego układu nerwowego oraz problemy z oddychaniem szczególnie u małych dzieci, dlatego też nie zaleca się stosowania go poniżej 10 roku życia. Maksymalna dawka aplikowania na skórę to 20%. Olejek eukaliptusowy stosowany jest także w przemyśle spożywczym. Istnieje długa tradycja stosowania olejku wewnętrznie, a Komisja Europejska ustaliła dobową dawkę na 0,3-0,6 g. Olejku nie należy stosować w czasie ciąży.

  • Olejek eteryczny eukaliptusowy oczyszcza drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny podczas zapalenia oskrzeli, zatok, nieżytu czy bólu gardła i ułatwia jej wykrztuszanie. Pobudza wentylację płuc
  • Działa przeciwzapalnie na skórę, układ oddechowy, pokarmowy i moczowy
  • Obniża gorączkę
  • Przyspiesza gojenie się wrzodów, ran, oparzeń, przy  infekcjach skóry
  • Użyty na skórę działa antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo oraz znieczulająco
  • Łagodzi swędzenie po ukąszeniach owadów, ponadto często wykorzystywany jako repelent, również przeciw pasożytom (pchły, roztocza, wszy)
  • Stosowany w maściach przeciwreumatycznych oraz  przeciwbólowych, bo działa rozgrzewająco na skórę i zmniejsza odczucie bólu
  • Rozpylany w pomieszczeniach służy do dezynfekcji powietrza, hamując namnażanie się wirusów i grzybów
  • Ma właściwości dezodorujące
  • Wzmaga wydzielanie moczu i  żółci, a także działa rozkurczająco na mięśnie gładkie
  • Przyspiesza rozpad i wydalanie z organizmu substancji toksycznych

Receptury – praktyczne zastosowanie olejku eukaliptusowego

  1. olejek do nacierania stóp: 3 krople olejku eukaliptusowego zmieszaj z łyżeczką oleju migdałowego i nacieraj zimne stopy – dla szybkiego rozgrzania i profilaktyce grzybic
  2. do 100 g  mydła potasowego w paście dodaj 5 g olejku eukaliptusowego, wymieszaj i stosuj do mycia ciała, co doskonale sprawdzi się na przykład po korzystaniu z publicznej pływalni
  3. użyj w czasie prania w pralce: 2 kropelki olejku na 50 ml octu, wlej do pojemnika na płyn do płukania tkanin
  4. wlej 3 krople do kubka z gorącą wodą i wdychaj opary z odległości około 50 cm
  5. w niewielkim słoiczku umieść płatki kosmetyczne, ligninę lub watę i wlej 20 kropli olejku eukaliptusowego, po czym zakręć wieczko. Przy oznakach kataru wdychaj olejek prosto ze słoiczka (wygodne w podróży).

Eukaliptus – informacje etnobotaniczne

Eukaliptus to zimozielone drzewo, które pochodzi z Australii oraz Tasmanii. Niektóre gatunki osiągają ponad 100 m wysokości i zalicza się je do najwyższych drzew świata. Jednak spotkać można też niskie, krzewiaste eukaliptusy, tworzące zarośla tzw. skrubu.

Liście eukaliptusa są tak zasobne w olejek eteryczny, że w ciepłe dni nad lasami eukaliptusowymi unosi się błękitna, aromatyczna mgła, od której pochodzi nazwa Gór Błękitnych w Australii. W zależności od wieku drzewa, liście mają różny kształt (te owalne, naprzeciwległe, dostępne w kwiaciarniach, pochodzą z młodych drzewek).

Ponadto liście eukaliptusa stanowią główne źródło pożywienia koali australijskich.

W tradycji Aborygenów z liści eukaliptusa przyrządzało się wywar do leczenia przeziębień i gorączki u dorosłych, a także dzieci. Liście przykładano również do ran, by zapobiegać zakażeniom.

Pod koniec XVIII w. eukaliptus został sprowadzony z Australii do Europy. Początkowo stosowany w celach ozdobnych i leczniczych, następnie dla zalesienia, osuszenia terenów bagiennych w basenie Morza Śródziemnego – profilaktyka malarii. W 1866 r. w Portugalii zasadzono 35 tysięcy eukaliptusów.

Warto wiedzieć, że przed wynalezieniem antybiotyków i sulfonamidów, eukaliptus był bardzo ważnym środkiem antybakteryjnym, który stosowano do leczenia infekcji skóry.

Eukaliptus – zastosowanie przemysłowe

To twarde i odporne na próchnicę drewno znalazło zastosowanie w przemyśle papierniczym i budowlanym. W ciepłych rejonach Afryki, Ameryki, Azji i Europy powstały liczne plantacje, które przynoszą plon w cyklach dwunastoletnich – przyrosty roczne osiągają 4-6 m wysokości. Plantacje eukaliptusa wyparły rodzime gatunki i mają wielki wpływ na poziom wód gruntowych, co stanowi poważny problem w Portugalii, gdzie lasy eukaliptusowe pokrywają aktualnie aż 7% powierzchni kraju.

Olejek eukaliptusowy produkowany jest głównie w Chinach (prowincja Yunan), na mniejszą skalę w Europie, gdzie pozyskiwany jest z plantacji oraz ze stanu naturalnego), w Australii (5-10% światowej produkcji), a także w Afryce.

Film: zbiory i produkcja olejku Chiny, prowincja Yunan

Bibliografia

dr. Henryk Różański „Liść i olejek eukaliptusa”

Robert Tisserand „The Art of Aromatherapy”

G. Madaus „Lehrbuch der Biologischen Helmittel”

Robert Tisserand, Rodney Young „Essential Oil Safety (second edition)”

Nerys Pulchon and Lora Cantele The complete aromatherapy & essential oils handbook for everyday wellness,

Efficacy of cineole in patients suffering from acute bronchitis: a placebo-controlled double-blind trial Efficacy of cineole in patients suffering from acute bronchitis: a placebo-controlled double-blind trial

Published by admin

Powyższe opracowanie ma charakter edukacyjny. Nie traktuj go jako zalecenia medycznego i zachowaj rozsądek.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *