Olejek eteryczny kajeputowy (Melaleuca leucadendron)

Melaleuca – tym słowem zaczynają się nazwy około 300 gatunków drzew i krzewów z rodziny mirtowatych. Ich kwiaty wyglądają jak szczotki do mycia butelek, a kora łuszczy się z pnia niczym pasy papieru. Najbardziej znanym przedstawicielem rodzaju Melaleuca jest Melaleuca alternifolia, czyli drzewko herbaciane (ang. tea tree).

Jednak w vintage lekospisach nikt o drzewku herbacianym nie słyszał. W vintage lekospisach gwiazdą jest jego krewniak, kajeput, czyli Melaleuca leucadendron, Melaleuca cajeputi. Dawniej stosowano olejek kajeputowy jako środek przeciwbólowy, przeciwzapalny, antybakteryjny i przeciwgrzybiczy, a nawet lek na ból zęba, wzdęcia, również na reumatyzm. Olejek kajeputowy to podstawa Mikstury Kajeputowej, zwanej też kroplami Hunna (Hunn’s drops, Hunn’s life drops), stosowanej w USA, w czasie epidemii cholery w XIX w.

Być może wydaje się Tobie, że kajeput to jakieś muzeum, że to vintage, że zapomniane. To tylko pozory, a kajeput działa z ukrycia. Zamaskowany w mieszance Oleum Basilianum, znanej powszechnie jako Olbas, również w wiecznym hicie: Maści Tygrysiej, nieprzerwanie działa w służbie światowego zdrowia. W Indonezji to bardzo popularny olejek eteryczny, przy czym czasami reklamowany jest jako olejek eukaliptusowy. W zasadzie kajeput to takie drzewko herbaciane i eukaliptus na raz.

 

Kajeput
czarno-biała grafika przedstawiająca kwiaty i liście kajeputu
Grafika pochodzi z publikacji "Forest Flora of New South Wales" autorstwa botanika Josepha Henry’ego Maidena (1859–1925), badacza australijskiej flory, który przyczynił się szczególnie do badań nad eukaliptusami. Autorką grafiki jest Lilian Margaret Flockton (1861-1953), pierwsza ilustratorka botaniczna zatrudniona w ogrodzie botanicznym w Sydney.

Olejek drzewka herbacianego nieznany? Jak to możliwe?

Krótka historia olejku tea-tree

Pionierem badań nad właściwościami olejku drzewka herbacianego był Arthur Penfold. W latach 1920 i 1930 opublikował wyniki badań, dowodzące silnego potencjału antybakteryjnego tego olejku. Zaczęła się epoka olejku drzewka herbacianego czyli tea-tree. Więcej o historii i zastosowaniach tea tree dowiesz się tutaj.

Początkowo surowiec do destylacji olejku herbacianego pozyskiwany był ze stanu naturalnego, czyli ograniczone zasoby. Tym bardziej, że siedliska drzewka herbacianego, czyli Melaleuca alternifolia, ograniczały się do obszaru Australii. Tymczasem Melaleuca leukadendron, M. cajeputi i inni przedstawiciele rodzaju byli zdecydowanie bardziej rozpowszechnieni w rejonie, kajeputy porastały wiele indonezyjskich wysp, a olejek kajeputowy destylowano już od pierwszej połowy XVIIIw.  W tej sytuacji nie powinny dziwić dane dotyczące rocznej produkcji światowej, przytaczane w publikacji z 1960 r. Steffena Artctandera:

Roczna produkcja olejków eterycznych 1960r
  • olejek kajeputowy 75-200 ton
  • olejek drzewka herbacianego 10-30 ton (autor zaznaczył, że ta ilość zaspokaja potrzeby rynku)
  • dla porównania roczna produkcja olejku mięty polnej (Mentha arvensis) to 3000 ton
  • eukaliptusów łącznie 1000 ton

Artctander komentuje również, że olejek kajeputowy wytwarzany jest w licznych, prymitywnych, lokalnych wytwórniach i w większości przeznaczany jest dla zaspokojenia lokalnych potrzeb – zobacz film na marginesie, tam czas chyba zatrzymał się w miejscu.  Kajeput to od wielu pokoleń popularny lek w Indiach, Wietnamie, Malezji, Indonezji, gdzie jest stosowany wewnętrznie i zewnętrznie, m.in. do leczenia reumatyzmu, padaczki, przy paraliżu, a także do dezynfekcji ran.

Dlaczego kajeput bywa mylony z eukaliptusem? Kajeputol, czyli eukaliptol, czyli 1,8-cyneol

Głównym składnikiem olejku kajeputowego jest kajeputol, czyli związek chemiczny z rodziny terpenów. Pachnie przenikliwie, kamforowo i świeżo. W latach 1884 i 1885 Wallach i Jahns zbadali, że kajeputol jest tym samym terpenem, co wykryty w eukaliptusie eukaliptol. Aktualna nazwa tego składnika to 1,8-cyneol. Nazwa, która, niestety, nie budzi prostych skojarzeń.

W eukaliptusie gałkowym zawartość 1,8-cyneolu to 65-84%, w eukaliptusie promienistym ok. 60-65%, a w kajepucie ok. 40-70% –  stąd podobieństwo zapachu, smaku, a także właściwości leczniczych. W drzewku herbacianym 1,8-cyneol stanowi do 15%. Inne olejki z dużą zawartością tej substancji to niaouli (więcej o niaouli we wpisie na Aromastrona), cynamonowiec kamforowy, rozmaryn lub kardamon.

Wobec podobieństwa składu olejków eukalitptusowych i kajeputowego, w wielu formulacjach zawierających 1,8-cyneol (cukierki, lekarstwa, maści i inne), stosuje się obecnie bardziej ekonomiczny olejek eukaliptusowy.

Olejek kajeputowy czy eukaliptusowy? Który olejek wybrać

Olejek kajeputowy ma działanie podobne do olejku eukaliptusowego, a główna różnica to zawartość procentowa 1,8-cyneolu. Im więcej tego składnika w olejku, tym bardziej świeży, zimny, przenikliwy zapach, budzący czasem skojarzenia medyczne. Rekordzistą pod względem zawartości 1,8-cyneolu jest eukaliptus gałkowy (Eucalyptus globulus) i ten olejek warto włączyć do terapii, jeśli zależy Tobie konkretnie na działaniu 1,8-cyneolu. Dla oznaczenia zawartości 1,8-cyneolu w eukaliptusie gałkowym stosuje się symbole 70/75 i 80/85, przy czym liczby oznaczają zawartość procentową tej substancji w olejku.

Bezpieczne alternatywy. Aromaterapia dzieci

Stosowanie olejków zawierających 1,8-cyneol w zależności od wielu dziecka:

Olejek tea tree może być wprowadzony do aromaterapii dzieci w wieku 3-6 miesięcy, kajeputowy 3-5 lat, niaouli 6-8 lat, a eukaliptus promienisty 9-12 lat. Eukaliptus gałkowy bezpieczniej zarezerwować do terapii powyżej 12 roku życia.

Zastosowanie olejku kajeputowego w aromaterapii klinicznej

W aromaterapii klinicznej olejek kajeputowy stosowany jest obecnie zgodnie z poniższymi właściwościami:

  • antybakteryjny w stosunku wielu bakterii Gram-dodatnich oraz Gram-ujemnych, porównywalne z olejkiem eukaliptusowych (m. in. Streptococcus pneumoniae, Klebsiella, Escherichia coli)
  • przeciwgrzybiczy,
  • rozkurczowy,
  • o działaniu wspomagającym leczenie hemoroidów i żylaków. Podobne działanie wykazują również olejki cytrusowe cytryna, grejpfrut oraz cyprys, geranium, kocanki, drzewko herbaciane, niaouli i paczuli.
  • przeciwbólowy
  • leczniczy przy stanach zapalnych górnych dróg oddechowych
  • przy zapaleniu migdałków, w formie płukanek (pomaga również olejek bergamotki).
  • w leczeniu stanów zapalnych zatok
  • warto pamiętać, że aromaterapia kliniczna nie wspiera wewnętrznego stosowania olejków eterycznych

Badania kliniczne – zastosowanie olejków bogatych w 1,8-cyneol

Przeprowadzono liczne badania kliniczne z olejkami bogatymi w 1,8-cyneol. Stosowano terapię doustną (spożywanie olejku) oraz inhalację.

  • 1,8-cyneol w porcjach 200 mg trzy razy dziennie podawano wewnętrznie pacjentom chorym na astmę oskrzelową, przy jednoczesnym ograniczeniu dawki przyjmowanych przez nich leków sterydowych. Redukcja dawki sterydów nie miała negatywnego wpływu na stan zdrowia pacjentów.

  • zbadano klinicznie, że połączenie standardowego leczenia astmy z podawaniem 1,8-cyneolu może skutkować poprawą stanu płuc i redukcją duszności.

  • podawano także  1,8-cyneol w porcjach 200 mg trzy razy dziennie,  pacjentom  z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc. Zaobserwowano poprawę stanu zdrowia, redukcję zaostrzeń choroby i duszności oraz poprawę stanu płuc. 

  • w przebiegu badań klinicznych dotyczących wpływu 1,8-cyneolu na układ nerwowy, stwierdzono  uspokajający wpływ 1,8-cyneolu na psychikę. Badaniom poddano pacjentów, czekających na operację. Inhalacje olejkami eterycznymi złagodziły towarzyszące oczekiwaniu lęki i stres.

Wpływ 1,8-cyneolu na neuroprzekaźniki – pamięć i koncentracja

1,8-cyneol ma również wpływ na aktywność psychiczną. Wdychanie niektórych olejków eterycznych, w tym zawierających 1,8-cyneol, ma wpływ na poziom neuroprzekaźnika acetylocholiny, konkretnie przez blokowanie enzymu (AChE = acetylocholinoesterazy), rozkładającego acetylocholinę.

W sytuacji, kiedy enzym AChE zostaje zablokowany działaniem 1,8-cyneolu, acetylocholina oddziałuje na komórkę nerwową nieco dłużej, co ma wpływ na procesy myślowe. W badaniach klinicznych udokumentowano, że podczas wdychania 1,8-cyneolu wzrasta koncentracja, a proces poznawczy staje się bardziej wydajny. Co ważne, taka terapia nie ma negatywnych skutków ubocznych.

Olejek kajeputowy może wspomagać pracę mózgu podczas nauki (egzaminy, sesja czy intensywny wysiłek intelektualny w pracy), a także w przypadku chorób neurodegeneracyjnych (np. Alzheimera). Inne olejki eteryczne, o podobnych właściwościach, to rozmaryn ct. cyneolowy, eukaliptus, majeranek, cynamonowiec kamforowy ct. kamfora.

Dzięki właściwościom antyoksydacyjnym wiele olejków działa także ochronnie na komórki nerwowe (neuroprotekcyjnie).

 

Wpływ 1,8-cyneolu na neuroprzekaźniki – GABA i działanie uspokajające

1,8-cyneol pomaga również obniżyć napięcie psychofizyczne, sprawia, że czujemy się spokojniejsi, lepiej się regenerujemy, wysypiamy, nie przytłacza nas nadmiar myśli.  Dzieje się tak dzięki temu, że substancja ta spowalnia przewodzenie impulsów nerwowych.

W badaniach laboratoryjnych wykazano, że 1,8-cyneol blokuje kanały sodowe, co ma wpływ m.in. na zmniejszenie odczuwanego bólu, łagodzenie lęków, a także potwierdza tradycyjne zastosowanie kajeputu w leczeniu padaczki (Indonezja). Prawdopodobnie 1,8-cyneol ma też bezpośredni wpływ na receptory GABA. 1,8-cyneol blokuje również kanały wapniowe, czym można tłumaczyć rozluźniające, miorelaksacyjne i przeciwskurczowe działanie olejku kajeputowego.

czarno-biała grafika gałązki i kwiatów tea tree
Grafika tea tree, czyli słynne dzisiaj drzewko herbaciane.
Destylacja olejku kajeputowego

Jak wygląda taka lokalna wytwórnia oleju kajeputowego? Tu czas stoi w miejscu, zobacz film.

Kajeputy z Wysp Korzennych
kolorowa ilustracja z XIX-wiecznej gazety przedstawiająca Wyspy Korzenne Moluki
Drzewa kajeputowe porastały również słynne wyspy korzenne, Moluki, znane głownie dzięki plantacjom gałki muszkatołowej. Wywarzanie olejku kajeputowego rozpoczęto tam prawdopodobnie w pierwszej połowie XVIII w., a olejek kajeputowy był jednym z pierwszych towarów, jakie Holendrzy importowali z Moluków do Europy. W wielu krajach rozwijających się pozyskiwane tam olejki eteryczne czy żywice stanowią oparcie finansowe dla ludności. Uprawa i destylacja roślin często stanowią centrum życia ekonomicznego i społecznego ludności. Remedium na biedę i choroby. Widać to doskonale w przypadku kajeputu, a innym przykładem jest żywica benzoesowa.
Kajeputol
model molekuły kajeputolu
Molekuła kajeputolu vel. eukaliptolu vel. 1,8-cyneolu. W wielu przypadkach informację o wysokiej zawartości 1,8-cyneolu widzimy już w nazwie olejku, a dokładniej w informacji o chemotypie (ct. 1,8-cineol, ct. 1,8-cyneol). Kilkadziesiąt olejków zawiera go w stężeniu powyżej 10%, a ponad 200 w stężeniu do 1% (Tisserand / Young).
liście różnych eukaliptusów na rysunku
Przenikliwy, ostry zapach 1,8-cyneolu bywa problemem w terapiach osób starszych, dzieci oraz osób wrażliwych na zapachy. Zalecany jest wtedy eukaliptus promienisty (Eucalyptus radiata), kajeput bądź olejek niaouli.

Prosty sposób na katar u małych dzieci:

1 kroplę olejku kajeputowego dajemy na płatek kosmetyczny i umieszczamy w pokoju, w miejscu niedostępnym dla dziecka np. w miseczce na parapecie.

plakat reklamujący maść VapoRub firmy Vicks
Podczas stosowania produktów leczniczych zawierających olejek eukaliptusowy (maści, żeli itp.) należy zachować ostrożność, by małe dziecko nie spożyło preparatu naniesionego na skórę. Przypadkowe spożycie może wywołać u dziecka wymioty, senność, drgawki. (badania wpływu przypadkowo spożytego olejku eukalitpusa i kamfory u dzieci wieku 4 miesiące - 5 lat, ilość spożytego produktu 5-70 ml).
kolorowy model 3D acetylocholiny
Acetylocholina jest ne. roprzekaźnikiem, czyli w uproszczeniu przenosi niektóre sygnały/informacje z jednej komórki nerwowej do drugiej lub do organów wewnętrznych. W naturalnych warunkach po spełnieniu funkcji, acetylocholina poddawana jest działaniu enzymu AChe, który rozkłada ją na komponenty. 1,8-cyneol hamuje działanie tego enzymu. W efekcie procesy poznawcze przebiegają sprawniej (łatwiejsze uczenie się).

 

Dawne lekospisy jako źródło wiedzy

W starszych lekospisach, czyli farmakopeach, olejek kajeputowy miał szerokie zastosowanie. Przykładem takiego lekospisu jest słynne dyspensatorium (prekursor farmakopei), czyli „King’s American Dispensatory„. Publikacja ukazała się po raz pierwszy w XIX w. i przedstawiała medyczne zastosowania ziół, zwłaszcza popularne w tzw. medycynie eklektycznej (eclectic medicine).

Właściwości terapeutyczne olejku kajeputowego według King’s American Dispensatory

Według „King’s Dispensatory” olejek kajeputowy to silna substancja o działaniu stymulującym i przeciwskurczowym. Po połknięciu daje uczucie rozgrzania żołądka, przyspiesza puls i może działać napotnie.

Stosowany zewnętrznie przy reumatyzmie, bólach mięśni, stawów, nerwobólach, bólach głowy, sam lub w połączeniu z innymi olejkami. Miejscowo przy pasożytach skóry, a także przy bólu zębów.

Olejek kajeputowy stanowi remedium przy stanach zapalnych krtani i oskrzeli, a także pęcherza moczowego. Wewnętrzne stany zapalne stanowiły jednak przeciwwskazanie do podawania olejku kajeputoweg wewnętrznie.

Wewnętrzną terapię olejkiem kajeputowym zalecano  w przewlekłym reumatyzmie,  histerii, kolce, skurczach żołądka lub jelit, czkawce. Kajeput w formie Mikstury Kajeputowej (Compound Mixture) stosowano w czasie epidemii cholery, Cincinnati, 1849-1851.

Dawkowanie olejku kajeputowego

Wewnętrznie stosowano od 1 do 10 kropli, na cukier, emulsję lub w słodzonej brandy i wodzie. Zewnętrznie może być stosowany 3 lub 4 razy dziennie.

 

Medycyna eklektyczna w USA

Była to forma medycyny praktykowana w XIX i XX w., która opierała się na surowcach roślinnych oraz, można by dziś powiedzieć, różnych formach fizjoterapii.  Już w nazwie (eklektyczny z greki: łączący różnorodne elementy w całość) widać misję medycyny eklektycznej: wybieranie i stosowanie wszelkich metod przynoszących pacjentom korzyści. Toteż medycyna eklektyczna czerpała z wielu źródeł, również tradycji Indian. Celem działań było również  ograniczenie nagminnie stosowanych wówczas metod, jak upuszczanie krwi czy terapii z zastosowaniem rtęci.

Pierwsi specjalnie wykształceni praktycy medycyny eklektycznej byli absolwentami Eclectic Medical Institute w stanie Ohio (rocznik 1833). Kilka lat później wybuchł tam lokalny skandal i pod naciskiem okolicznych mieszkańców instytut przeniesiono do Cincinnati. Działał tam przez kolejne sto lat.

Porywacze ciał

Lokalny skandal – na tym można by poprzestać, ale temat jest tyle, ciekawy, co makabryczny: szkołę podejrzewano o bezczeszczenie cmentarzy. Nie chodziło tutaj o jednak wątki religijne czy satanistyczne, ale tzw. body snatching – wykradanie zwłok.

Wykradanie zwłok dla celów medycznych było w tamtych czasach dość powszechnym procederem. Lekarze i studenci medycyny potrzebowali ciał na lekcje anatomii, do testowania procedur medycznych i prowadzenia badań. Zgodnie z prawem mogli do tych celów wykorzystać ciała skazańców. Kiedy ciał brakowało, wykradane były z cmentarzy.

Z porywaczami ciał (body snatchers, resurrection men) walczyli przedstawiciele prawa oraz zwykli obywatele. Na cmentarzach budowano wieże strażnicze, groby otaczano kratami i czuwano na nich wkrótce po pogrzebie. Jednak proceder musiał być na tyle lukratywny, że nie udawało się go powstrzymać. Co więcej, próby ograniczenia go przynosiły czasami jeszcze gorsze skutki i dochodziło nawet do morderstw.

W związku z tym musiały nastąpić zmiany. Warunki przeprowadzania sekcji zwłok zostały uregulowane prawnie w drugiej połowie XIX wieku: medycy otrzymali pozwolenie na sekcje ciał biedaków, po które nie zgłosili się krewni.

 

Mikstura Kajeputowa – Compound Mixture Cajeputi

Zmieszaj olejki:
  • kajeputowy  1g
  • goździkowy 1g
  • anyżowy 1g
  • mięty pieprzowej 1g

Taką mieszankę stosować można w dyfuzorze, w pomieszczeniach zagrzybionych i narażonych na rozwój bakterii, a także jako remedium i środek zapobiegawczy przy schorzeniach dróg oddechowych.

Na bazie mieszanki można też zrobić inne produkty jak spray do dezynfekcji blatów i sanitariów. W tym celu należy rozcieńczyć miksturę w etanolu 70%.

Ponadto można ją wykorzystać w maściach do pielęgnacji bolących mięśni i stawów, jako specyfik przeciwbólowy, rozluźniający i przeciwzapalny. Na przykład jako składnik maści przy bólach brzucha i skurczach mięśni gładkich.

Uwaga: mieszanka nie jest odpowiednia dla dzieci, nie należy narażać dzieci na wdychanie mieszanki. Jeśli stosujesz do dezynfekcji, rób to pod nieobecność dzieci.

Olejek kajeputowy w kosmetykach/maściach

Olejek eteryczny kajeputu mogą też zawierać:
  • produkty do leczenia i zapobiegania żylakom, w maściach na hemoroidy
  • preparaty antybakteryjnych, 
  • żele i maści na pogryzienia owadów,
  • produkty przyspieszających gojenie ran
  • w pielęgnacji cery tłustej, trądzikowej (w przypadku silnej infekcji grzybicznej połączyć z olejkiem copaiba, lawendowym, anyżowym, cytrusowymi)
  • przy pasożytach skóry
  • w repelentach

1,8-cyneol jest promotorem przejścia (Tisserand / Young), tzn. zwiększa przepuszczalność skóry, wspomaga przenikanie substancji aktywnych (więcej na temat promotorów przejścia we wpisie o mięcie pieprzowej).

 

apteka i gabinet lekarza w XVII wieku - ryciny i opis
John Uri Lloyd (1849-1936) amerykański farmaceuta, jeden z czołowych przedstawicieli nurtu medycyny eklektycznej oraz współautor słynnego lekospisu “King’s American Dispensatory” z 1898 r. Również autor powieści, w tym science fiction, które cieszyły się w XIX w. popularnością w USA oraz Europie. Wraz z braćmi założył bibliotekę i muzeum w Cincinnati (Lloyd Library and Museum). Dzisiaj jego zbiory uważane są za jedną z najlepszych kolekcji poświęconych medycynie eklektycznej i wykorzystaniu surowców botanicznych w farmacji.

King’s American Dispensatory, 1898, Mikstura Kajeputowa

Przygotowanie: po uncji olejku kajeputu, goździków, mięty pieprzowej i anyżu rozpuść w 4 uncjach alkoholu rektyfikowanego.

Działanie, zastosowanie medyczne i dawkowanie: To bardzo cenny środek pobudzający i preparat przeciwskurczowy, z powodzeniem stosowany przy kolkach, skurczach żołądka i innych, wzdęciach, bólu żołądka oraz jelit, bolesnej biegunce, cholerze, i wszędzie tam, gdzie pożądane jest działanie pobudzające i przeciwskurczowe. Podczas epidemii cholery w latach 1849-51 preparat był stosowany na szeroką skalę w Cincinnati, żeby zapobiec silnym skurczom, w dawkach 1 or 2 drachmy płynnej, co 10-15 minut; 1 do 2 dawek generalnie wystarczało, żeby złagodzić ból i skurcze, podczas gdy wszelkie inne środki zawodziły. Standardowa dawka wynosi od 10 kropli do ½ drachmy płynnej. Środek należy podawać na syropie, śluzowym naparze z wiązu czerwonego albo w gorącej brandy (zmieszanej) z posłodzoną wodą. Nie wolno podać zbyt dużo, bo wywoła to stan zapalny żołądka. Właściwie zastosowana, to bardzo cenna substancja i powinien ją posiadać każdy lekarz i aptekarz/farmaceuta (J. King). 

Farmakopea w stylu vintage
ilustracja porywaczy ciał w nocy na cmentarzu
King's Dispensatory i koniec medycyny eklektycznej. W 1880 r. eklektyczny farmaceuta John Uri Lloyd obiecał swojemu przyjacielowi, profesorowi Kingowi, że uaktualni sekcję farmaceutyczną i chemiczną amerykańskiej farmakopei. Prawie dwie dekady później ukazała się publikacja "King's Dispensatory". Współautorem wydania był lekarz eklektyczny Harvey Wickes Felter. Był on autorem innej ważnej publikacji w tym nurcie medycyny "Eclectic Materia Medica" z 1922 r. Była to jedna z ostatnich prób przywrócenia świetności medycynie eklektycznej i zatrzymania postępu tzw. standard practice medicine, która zdominowała amerykańską medycynę. Jednak relikty tamtych czasów przetrwały do dziś. Wystarczy dobrze się rozejrzeć po otaczającym nas świecie... Jeśli nie masz jeszcze dość cmentarnych historii, zapoznaj się z dziejami mieszanki Czterech Złodziei, panaceum chroniącym nie przed cholerą, ale inną plagą - dżumą. A może było ich nie czterech, tylko Siedmiu Złodziei?
Epidemie cholery
ilustracja z francuskiej gazety przedstawiająca postać z kosą uosabiającą epidemię cholery
W latach epidemii nie znano jeszcze przyczyny choroby. Vibrio cholerae (przecinkowiec cholery), ale także niektóre inne bakterie rodzaju Vibrio, zostały rozpoznane jako przyczyna cholery przez Roberta Kocha w 1883 r. Bakterie Vibrio należą do Gramm-ujemnych. Zakażenie następuje po spożyciu zakażonej wody lub pokarmu.
amerykański plakat ostrzegający przed cholerą
Historyczne zastosowanie olejku kajeputowego w leczeniu cholery (Cholera morbus, cholera azjatycka), wiązało się z przeciwskurczowym działaniem olejku, gdyż w przebiegu choroby pojawiają się silne i bolesne skurcze jelit, biegunka. Na tym nowojorskim plakacie z połowy XIX w. zalecano jeszcze unikanie zimnej wody, kiedy jest się rozgrzanym oraz alkoholu.

Olejek kajeputowy – charakterystyka

Metoda otrzymywania: destylacja z parą wodną liści i gałązek  drzewa Melaleuca cajeputi, Melaleuca leucadendron . Botaniczna identyfikacja często stanowi tu pewien problem, podobnie jak w przypadku olejku kocanek włoskich. W dawnych lekospisach kajeput figuruje pod nazwą M. leucadendron, obecnie częściej spotykane oznaczenie to M. cajeputi.

Wygląd: bezbarwny, bladożółty, zielonkawy płyn o rzadkiej konsystencji.

Zapach: świeży, podobny do eukaliptusa, ale o wiele mniej kamforowy, prawie słodko-owocowe nuty serca i delikatne bazowe. Ze względu na duże podobieństwo z eukaliptusem może być stosowany zamiennie w przemyśle spożywczym lub farmaceutycznym.

Warto łączyć z: olejkami cedru, goździkowym z pączków, rozmarynem, tymiankiem oraz labdanum.

Olejek kajeputowy – bezpieczeństwo stosowania

  • olejki z wysoką zawartością 1,8-cyneolu mogą powodować problemy z CUN i oddychaniem u małych dzieci, więc nie należy stosować ich w pobliżu twarzy niemowląt i małych dzieci,
  • zawartość 1,8-cyneolu stwarza niskie ryzyko podrażnienia skóry,
  • wprowadzenie do nosa 1,8-cyneolu wiąże się z poważnymi zatruciami u małych dzieci.

Główne składniki:

  • 1,8-cyneol do 67%
  • alfa-terpineol do 18%
  • d-limonen do 13%
  • gamma-terpinen do 7%
  • myrcen do 6%
  • alfa-pinen do 5%
  • beta-kariofilen, BCP, do 5%

Alergeny:

  • geraniol
  • limonen
  • linalol

Przepis:

Olejek na grzybicę skóry lub trudno gojące się rany (ok. 0,5%)

  • olej bazowy 1 łyżka
  • olejek kajeputu 1-2 krople

Warto wiedzieć przed zakupem: eukaliptusowy zapach jest charakterystyczny dla wielu olejków eterycznych, również dla olejku rozmarynowego

Olejki w sklepie patronackim:

Kajeput – olejek eteryczny Herbiness

Mieszanka według dawnej mikstury kajeputowej Kajeput 01

Mięta pieprzowa – olejek eteryczny Herbiness

Eukaliptus gałkowy 80/85 zgodny z Farmakopeą EU

Właściwości terapeutyczne olejku kajeputowego:

  • przeciwbólowy,
  • przeciwbakteryjny,
  • przeciwgrzybiczny
  • rozkurczowy
  • udrażniający zatoki,
  • wykrztuśny,
  • przeciwgorączkowy,
  • odstraszający insekty,
  • pobudzający

Zastosowanie terapeutyczne olejku kajeputowego:

  • artretyzm, reumatyzm,
  • nerwobóle,
  • skurcze i bóle mięśni,
  • ból gardła, zapalenie migdalków
  • zapalenie zatok,
  • zapalenie oskrzeli,
  • kaszel,
  • przeziębienie,
  • problemy skórne wywołane przez pasożyty,
  • infekcje skóry,
  • wszy,
  • ugryzienia insektów.
Patronem Aromastrony jest sklep z olejkami eterycznymi Herbiness (Herbisklep). Oferuję tam prawdziwe olejki eteryczne, prawidłowo oznakowane i starannie wyselekcjonowane zgodnie z moją rozległą wiedzą z zakresu fitoterapii. Aktualnie w sklepie kolekcja ponad 70 olejków eterycznych. Zbliżamy się do 100.

Bibliografia

Arctander, Steffen (1960): Perfume and Flavor Materials of Natural Origin
Ayaz, Muhammad / Sadiq, Abdul / Junaid, Muhammad / Ullah, Farhat / Subhan, Fazal / Ahmed, Jawad (2017): Neuroprotective and Anti-Aging Potentials of Essential Oils from Aromatic and Medicinal Plants, in: Frontiers in Aging Neuroscience
Carson, C. F. / Hammer, K. A. / Riley, T. V. (2006): Melaleuca alternifolia (Tea Tree) oil: a review of antimicrobial and other medicinal properties, w: Clinical microbiology reviews
Ceremuga, Tomás E. (2017): Investigation of the Anxiolytic and Antidepressant Effects of Eucalyptol (1,8-Cineole), a Compound From Eucalyptus, in the Adult Male Sprague-Dawley Rat, w: AANA Journal
Eclectic Medicine, Wikipedia, dostęp 17.07.2019
Ellingwood, Finley (1919): The American Materia Medica. Therapeutics and Pharmacognosy
Felter, Harvey Wickes (1922): The Eclectic Materia Medica, Pharmacology and Therapeutics, dostęp przez Henriette’s Herbal, 17.07.2019
Ferreira-da-Silva, Francisco Walber / da Silva-Alves, Kerly Shamyra / Alves-Fernandes, Thaís Antônia / Coelho-de-Souza, Andrelina Noronha / Leal-Cardoso, José Henrique (2015): Effects of 1,8-cineole on Na+ currents of dissociated superior cervical ganglia neurons, w: Neuroscience Letters
Flaman, Zorina et al. (2001): Unintentional exposure of young children to camphor and eucalyptus oils, w: Paediatrics & child health vol. 6,2
Herman, Anna / Herman, Andrzej P. (2015): Essential oils for transdermal drug delivery, w: Journal of Pharmarmacy and Pharmacology
John Uri LLoyd, Wikipedia, dostęp 18.07.2019
Juergens, Uwe / Dethlefsen, Uwe / Steinkamp, Gratiana / Gillissen, A / Repges, R / Vetter, H. (2003): Anti-inflammatory activity of 1.8-cineol (eucalyptol) in bronchial asthma: A double-blind placebo-controlled trial, w: Respiratory medicine
Kim, Ka Young et al. (2014): The effect of 1,8-cineole inhalation on preoperative anxiety: a randomized clinical trial, w: Evidence-based complementary and alternative medicine
Kennedy, David O. (2014): Plants and the Human Brain
Pereira-Gonçalves, Átila / Ferreira-da-Silva, Francisco Walber / de Holanda-Angelin-Alves, Camille Maria / Cardoso-Teixeira, Ana Carolina / Coelho-de-Souza, Andrelina Noronha / Leal-Cardoso, José Henrique (2018): 1,8-Cineole blocks voltage-gated L-type calcium channels in tracheal smooth muscle, w: European Journal of Physiology
Remington, Joseph P. / Woods, Horatio C. et al. eds. (1918): The Dispensatory of the United States of America. Twentieth Edition
Rosemary boosts brain power!, dostęp 05.06.2019
Moss, Mark / Oliver, Lorraine (2012): Plasma 1,8-cineole correlates with cognitive performance following exposure to rosemary essential oil aroma, w: Therapeutic advances in psychopharmacology vol. 2,3
Niemetryczne jednostki miar, Luskiewnik, dostęp 17.07.2019
Price, Shirley / Price, Len (wyd.) (2012): Aromatherapy for Health Professionals
Różański, Henryk (2019): wykład na kursie „Terapie biologiczne”, PWSZ Krosno, archiwum własne
Tisserand, Robert / Young, Rodney (2014): Essential Oil Safety. Second Edition
Worth, Heinrich / Dethlefsen, Uwe (2012): Patients with Asthma Benefit from Concomitant Therapy with Cineole: A Placebo-Controlled, Double-Blind Trial, w: Journal of Asthma
Worth, Heinrich / Schacher, Christian / Dethlefsen, Uwe (2009): Concomitant therapy with Cineole (Eucalyptole) reduces exacerbations in COPD: A placebo-controlled double-blind trial, w: Respiratory research
Worwood, Valerie Ann (2016): The Complete Book of Essential Oils and Aromatherapy. Revised and Expanded
Ze-Jun, Wang / Heinbockel, Thomas (2018): Essential Oils and Their Constituents Targeting the GABAergic System and Sodium Channels as Treatment of Neurological Diseases, w: Molecules

Zdjęcia i ilustracje spoza kolekcji własnej – źródła i informacje o licencji:

Kajeput – grafika, tea tree – grafika, Wyspy Korzenne – ilustracja, eukaliptol – model molekuły, eukaliptusy – grafika, Vicks – reklamaacetylocholina – model molekuły, wnętrze dawnej apteki (dispensatory), porywacze ciał przy pracy, cholera – plakat francuski, cholera – plakat amerykański,

Published by admin

Powyższe opracowanie ma charakter edukacyjny. Nie traktuj go jako zalecenia medycznego i zachowaj rozsądek.